Anarchistische Camping

 

Aan de rand van het Nationaal Park Drents-Friese Wold in Appelscha ligt een kampeerterrein verscholen. Het is slechts bereikbaar via een zandpad. Op deze halve hectare bevindt zich het anarchistische ‘Kampeerterrein tot Vrijheidsbezinning’. In 1933 werd het vruchtbare stuk aardappelland met een smoes aangekocht van een lokale boer om te dienen als thuisbasis voor de jaarlijkse anarchistische manifestatie die toen al enkele jaren elke Pinksteren in Appelscha georganiseerd werd, maar steeds vaker lastig werd gevallen door de lokale veldwachter. 

Sinds 1933 vinden er, met uitzondering van de oorlogsjaren (1940-1944) en de coronajaren, elk jaar de zogeheten Pinksterlanddagen (PL) plaats. De combinatie van een meerdaags festival met politieke bijeenkomsten en culturele manifestaties, waarbij de honderden deelnemers hun tenten opslaan, is uniek. Het is een geschiedenis waar we trots op zijn, en die goed bewaard is gebleven in het Anarchistisch Archief dat ook op het terrein is gevestigd.

In de eerste jaren na de aankoop was het een primitief terrein zonder voorzieningen. Stap voor stap is een kampeergebouw met kantine en zaal gebouwd, zijn stacaravans neergezet waar anarchisten ook de rest van het jaar in kampeerden, en is een vakantiehuisje neergezet. 

De Pinksterlanddagen behoren tot de oudste politieke tradities in Nederland en worden al georganiseerd sinds 1924. 

De eerste decennia, de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw, zijn het anarchistische jongeren die het evenement organiseren, voornamelijk afkomstig uit de drie noordelijke provincies. Na de Tweede Wereldoorlog krijgen zij steun van hun landelijke kameraden van de Federatie van Vrije Socialisten (FVS). Vanaf de jaren zestig raken stilaan de jongeren die door de dreiging van de atoomoorlog politiek bewust zijn geworden betrokken bij de organisatie van de Pinksterlanddagen. Provo zorgde vervolgens voor een enorme opleving van de belangstelling voor het anarchisme en de toestroom van jongeren naar Appelscha. Vanaf 1970 zijn opnieuw noordelijke jongeren verantwoordelijk voor het
jaarlijkse programma. In de jaren ’80 is de kraakbeweging verantwoordelijk voor een volgende opleving van de Pinksterlanddagen. Sindsdien bevolken antimilitaristen waaronder het fenomeen totaalweigeraars, krakers en feministen het terrein met Pinksteren.

Op dit moment zijn het anarchisten die actief zijn in diverse sociale bewegingen actief op het terrein in Appelscha. De Pinksterlanddagen vormen een platform voor politiek-culturele discussie en activiteit waar uitwisseling plaatsvindt, plannen worden gesmeed, vaardigheden worden geoefend en (soms) actie gevoerd. 

Een uitgebreide geschiedenis van het kampeerterrein en de Pinksterlanddagen is te lezen in de brochure ‘75 jaar Pinksterlanddagen‘ uit 2008. 

Anarchistisch Appelscha 

Rond 1900 was Appelscha een dorp van uitgebuite veenarbeiders die geïnspireerd werden door ex-dominee Ferdinand Domela Nieuwenhuis en de vrij socialistische of anarchistische beweging die hij opbouwde in Nederland. Appelscha werd een anarchistisch broeinest waar regelmatig gestaakt werd. En waar uit verzet tegen veenbazen die het karige loon uitbetaalde in hun eigen kroeg, geheelonthouder zijn een daad van verzet was. In het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum in Heerenveen kun je meer leren over die geschiedenis. 

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de bezetting van het nazi-regime was het te gevaarlijk geworden om bij elkaar te komen op het kampeerterrein. De anarchistische beweging was verdeeld over hoe te reageren op de nazi’s. Veel anarchisten hadden meegevochten tegen de door Hitler gesteunde Franco in de Spaanse burgeroorlog, en raakten hier weer betrokken bij het gewapende verzet. Andere anarchisten, waaronder de bij het kampeerterrein betrokken Jo de Haas, waren principieel geweldloos. Het terrein werd op papier verkocht aan iemand om het zo te behoeden voor inbeslagname. Jo de Haas bleef vanaf het terrein geweldloos verzet bieden tegen het nazi-regime. Twee dagen voor de bevrijding werd hij gearresteerd en vermoord. 

Na de oorlog is er door Tinus de Vries een monument gemetseld op het kampeerterrein. Linksonder in het monument staat achter glas de urn van Jo de Haas, die tijdens zijn leven het terrein in Appelscha veelvuldig bezocht. Bij de onthulling van het monument is gesproken over de slachtoffers in het algemeen, maar vooral ook over De Haas en zijn gedachtegoed.

Klik hier voor de website van de Pinksterlanddagen

Een uitgebreide geschiedenis van het kampeerterrein en de Pinksterlanddagen is te lezen in de brochure ‘75 jaar Pinksterlanddagen‘.

 

_{National Archives and Records Administration, Public domain, via Wikimedia Commons}